25 Φεβρουάριος 2018 16:55

Ποιητική Κυριακή: Μπορίς Πάστερνακ - διαβάζει η ηθοποιός Μαρία Μάχου

ΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑ – ΜΙΑ ΖΩΗ

Το 2018 η Αθήνα θα εκτελεί χρέη Παγκόσμιας Πρωτεύουσας Βιβλίου και το Κέντρο Πολιτισμού και Ανάπτυξης AVANTGARDE αποφάσισε να βάλει το λιθαράκι του σ’ αυτό το σπουδαίο και μεγαλόπνοο εγχείρημα.

Έτσι κάθε Κυριακή από το «σταθμό» του AVANTGARDE, από το σάιτ μας, θα ακούγεται ένα ποίημα ρώσου ποιητή, που θα διαβάζει έλληνας ή ελληνίδα ηθοποιός ή και άτομο, που δεν έχει – τουλάχιστον άμεση, επαγγελματική – σχέση με την τέχνη της υποκριτικής.

Σήμερα η ηθοποιός Μαρία Μάχου διαβάζει ένα από τα ωραιότερα ερωτικά ποιήματα του Ρώσου Μπορίς Πάστερνακ (1890-1960) Χειμωνιάτικη νύχτα ή Κερί. Για την ακρίβεια, δεν το έγραψε ο Μπορίς Πάστερνακ, αλλά… ο Γιούρι Ζιβάγκο, Δόκτωρ της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Ο Πάστερνακ έγραφε το μυθιστόρημα της ζωής του επί 10 ολόκληρα χρόνια, από το 1945 έως το 1955, και η Χειμωνιάτικη νύχτα ήταν ένα από τα πρώτα ποιήματα στη συλλογή των 25 ποιημάτων του γιατρού και ποιητή Ζιβάγκο. Η Χειμωνιάτικη νύχτα «γεννήθηκε» το 1946 και πρωτοδιαβάστηκε στο στενό φιλικό κύκλο του ποιητή 70 χρόνια πριν, το 1948. Κάποιοι κριτικοί ισχυρίζονται, ότι ο Πάστερνακ ήταν ο πρώτος, που εισήγαγε ποίηση στο πεζό μυθιστόρημα, αλλά το συγκεκριμένο ποίημα κάνει ένα βήμα παραπέρα, συνδυάζοντας τα τρία βασικά στοιχεία του κινηματογράφου – μουσική, εικόνα, ποιητικό λόγο. (Πολύ αργότερα το εύρημα του Πάστερνακ θα αξιοποιήσει και ο Αντρέι Ταρκόφσκι στον Καθρέφτη του, όπου τα ποιήματά του διαβάζει ο Αρσένι Ταρκόφσκι, πατέρας του σκηνοθέτη).

Ο εθνικός ρώσος ποιητής Μπορίς Πάστερνακ, γιος ενός σπουδαίου ζωγράφου και μιας σπουδαίας μουσικού, κατείχε και τις τρεις τέχνες – ποίηση, μουσική, ζωγραφική, διαπρέποντας παγκοσμίως στη μία από αυτές, αφήνοντας τις άλλες να υπηρετούν ισάξια τους στόχους της πρώτης. Μέσα στα επόμενα 70 χρόνια η Χειμωνιάτικη νύχτα μελοποιήθηκε αρκετές φορές και οι στίχοι της επαναλαμβάνονται και σήμερα σαν προσευχή, σαν ικεσία, σαν παραμιλητό…

Χιόνι έπεφτε βαρύ,
Φυσούσε αγέρι,
Και στο τραπέζι το κερί –
Μικρό αστέρι.

Το κερί με το ισχνό του φως και την άθερμη φλόγα δεν φωτίζει μόνο το σκηνικό του έρωτα, αλλά προστατεύει τον άνθρωπο από το παγκόσμιο χάος…

Η Χειμωνιάτικη Νύχτα του Μπορίς Πάστερνακ ακούγεται σε μετάφραση στα ελληνικά της Ευγενίας Κριτσέφσκαγια.